English
معادل سازی اصطلاحات مدیریت فناوری
 
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در یک همکاری مشترک با انجمن مدیریت فناوری ایران و با تشکیل کارگروهی مجزا، اقدام به معادل گزینی برای اصطلاحات و واژه های مورد استفاده در مدیریت فناوری نموده است.

این کارگروه تا کنون برای تعدادی از لغات این حوزه معادل فارسی ارائه کرده است که در زیر فهرست آن را مشاهده می نمایید. انجمن مدیریت فناوری ایران از علاقه‌مندان حوزه مدیریت فناوری دعوت می‌نماید تا با ارایه نظرات و پیشنهادات ارزشمند خود، این کارگروه را در جهت بهبود گزینش لغات، یاری رسانید.
 
 
                       واژه‌های معادل برای واژگان بیگانه و توضیحات مربوطه
 
 

واژة بيگانه

معادل پيشنهادي

توضيحات

1

management of technology

abb.MOT

syn.technology management

مديريت فنّاوري

حوزه‌اي ميان‌رشته‌اي كه هدفش برنامه‌ريزي و توسعه و پياده‌سازي توانمنديهاي فنّاورانه براي شكل‌دهي و دستيابي به اهداف عملياتي و راهبردي سازمان‌ها است

مثال: مديريت فنّاوري حلقة مهم در فرايند تجاري‌سازي دستاوردهاي پژوهشي است.

2

technological management

مديريت فنّاورانه

به‌كارگيري فنّاوري براي پيشبرد تمامي كاركردهاي سازماني

مثال: مديريت فنّاورانه موجب ارتقاي بهره‌وري در كاركردهاي سازماني مي‌شود.

3

invention

اختراع

راه‌حل فني جديد براي يك مشكل كه مي‌تواند در قالب يك محصول يا فرايند تجلي يابد

مثال: برق بزرگترين اختراع تاريخ بشر است.

4

inventor

مخترع

 

5

innovation

نوآوري

ايده‌اي نو يا اختراعي كه در عمل به‌كار گرفته شده و ارزش‌افزا باشد

مثال: استفاده از ترازوهاي يك‌كفه‌اي يك  نوآوريدر حوزة توزين است.

6

innovator

نوآور

 

7

technological innovation

نوآوري فنّاورانه

نوعي از نوآوري كه برپاية فنّاوري انجام مي‌شود

مثال: نوآوري فنّاورانه شرط حفظ موقعيت رقابتي سازمان‌هاي فنّاوري‌محور است.

8

innovation management

مديريت نوآوري

برنامه‌ريزي و سازمان‌دهي و هدايت و كنترل فرايند نوآوري از ايده تا ارزش‌افزايي

مثال: مديريت نوآوري بايد در كنار نوآوران قرار گيرد تا كار آنان به نتيجه برسد.

9

technology trajectory

خط سیر فناوری

مسیری که یک شاخه خاص از فناوری در جریان تکامل خود طی می کند

10

process innovation

نوآوري در فرايند

نوآوري در روش يا سازمان انجام كار

مثال: نوآوري در فرايند معمولاً به بهبود كارايي مي‌انجامد.

11

product innovation

نوآوري در محصول

ارائه محصولات (كالا و خدمات) جديد يا بهبود ويژگي‌ها يا كاربردهاي محصولات موجود كه ارزش‌افزا باشند

مثال: نوآوري در محصول راهي براي نفوذ به بازارهاي جديد است.

12

product platform

بن سازهء محصول

مجموعه‌اي از اجزاي ثابت كه تنوع و تكامل‌پذيري محصول را از طريق محدود كردن پيوند ديگر اجزا ممكن مي‌كند

مثال: بن سازهء محصول در خودرو شامل سامانه‌هاي نيروي محركه و سامانة ترمز و سامانة تعليق مي‌باشد.

13

platform innovation

نوآوري در بن سازه

نوعي نوآوري که منجر به ايجاد بن سازه ای تازه يا بهبود اساسي آن موجود شود

مثال: از انواع نوآوري بن سازه مي‌توان کامپيوترهاي شخصي و قطعات سيليکوني و چاپگرهاي ديجيتالي و پايگاه‌هاي داده و ماهواره‌ها را نام برد.
مثال: جایگزینی بزرگ‌رایانه‌ها با رایانه‌های شخصی، یک نوآوری در بن سازه تلقی می‌شود.
14 innovation process فرآيند نوآوري  

فرآیندی که نوآوری در طی آن اتفاق می‌افتد

مثال: فرايند نوآوري از پيشينه تاريخي و بافت فرهنگي آن صنعت تاثير مي‌پذيرد و در صنايع گوناگون ويژگي‌هاي خاص خود را دارد.

15

technology diffusion

انتشار فناوری

نفوذ فناوری از مجاری مختلف و به شیوه های متفاوت در جامعه

16

technology dissemination

اشاعه فناوری   در دسترس قرار دادن برنامه ریزی شده یک فناوری

17

radical innovation

نوآوری ریشه‌ای

 

نوآوری که فناوری‌های موجود را منسوخ می‌کند اما مبانی رقابت را تغییر نمی‌دهد

مثال:دانش لازم براینوآوری ریشه‌ایبسیار فراتر از دانش موجود است.

مثال:ظهورترانزیستور در صنعت تلویزیوننوآوری ریشه‌ایاست که باعث تغییر اساسی این صنعت شد.

معادل‌هاي مطرح‌شده در گروه:نوآوری ریشه‌ای، نوآوری انقلابی، نوآوری اساسی، نوآوری آنی، نوآوری دفعتی

18

incremental innovation

نوآوری تدریجی

 

بهبود اندک در محصولات یا فرایندهای موجود

مثال:نوآوری تدریجیبرای حفظ موقعیت رقابتی شرکت ضروری است.

مثال:نوآوری تدریجیبنگاه راهبردی محتاطانه برای رقابت است.

معادل‌هاي مطرح‌شده:نوآوری تدریجی، نوآوری تکاملی، نوآوری افزایشی، نوآوری فزاینده

19

architectural innovation

نوآوری معمارانه

 

نوعی نوآوری که دانش اجزا و مفاهیم پایه‌ای آنها بدون تغییر مانده اما دانش پیوند میان اجزاء تغییر یافته است

مثال:نوآوری معمارانهغالباً یک نوآوری برافکن به حساب می‌آید.

مثال:نوآوری معمارانه مولود توان تفکر تجریدی در سامانه‌های موجود است.

مثال:درنوآوری معمارانههدف کاهش وابستگی متقابل اجزاء به هم می‌باشد.

20

component innovation

نوآوری در اجزاء

 

نوآوری که توانمندی اجزاء سامانه را بهبود می‌دهد

مثال:بسیاری از صنایع خودروسازی، نوآوری اجزاء را مبنای حرکت‌های نوآورانۀ خود قرار داده‌اند.

معادل‌هاي مطرح‌شده:نوآوری در اجزاء، نوآوری جزء،نوآوری مؤلفه

21

open innovation

نوآوری باز

 

نوعی نوآوری که در آن ایده‌های خوب و باارزش می‌توانند از درون یا بیرون سازمان سرچشمه بگیرند و از درون یا بیرون سازمان به بازار راه یابند

مثال:درنوآوری بازشرکتها با استفاده از ایده‌ها و فناوری‌های بیرون از سازمان، رساندن محصول به بازار را سرعت می‌بخشند.

22

creativity

آفرینندگی، خلاقیت

مصوب روانشناسی- گروه موافق این مصوب است

23

soft technology

فناوری نرم

 

فناوری‌هایی که مبتنی بر کاربرد علوم انسانی در تولید محصولات غیرفیزیکی در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و روانشناختی هستند

مثال:تدوین ره‌نگاشت فناوری یا کارگردانی یک فیلم سینمایی نمونه‌هايي از فناوری نرم است.

24

capital–intensive technology

فناوری سرمایه ­بَر

 

فناوری­هایی که در آن سرمایۀ فیزیکی در میان عوامل موجود، نقش محوری دارد

مثال:فناوری­های اصلی پالایشگاه­هافناوری­های سرمایه­برهستند.

معادل‌هاي مطرح‌شده:فناوری سرمایه­بر، فناوری سرمایه‌محور

25

labor–intensive technology

فناوری کاربر

 

فناوری­هایی که در آن منابع انسانی در میان عوامل موجود، نقش محوری دارد

مثال:کشاورزی نیمه ‌مکانیزه(نيمه‌صنعتي) نمونه‌ای از به‌کارگیریفناوری‌های کاربراست.

26

technology transfer

 انتقال فناوری

 انتقال دانش و مهارت ها و روش ها و امکانات تولیدی مرتبط با یک فناوری خاص برای ایجاد توانمندی های مشابه مبدا در مقصد

 

27

technology attractiveness

جذابیت فناوری

 اهمیت یک فناوری از منظر راهبردی یا عملیاتی برای یک سازمان یا کشور که الویت های سرمایه گذاری در بخش مربوطه را تعیین می کند.

28

innovation intermediary

واسط نوآوری

 

عامل تسهيل‌گر ارتباط بين نهادهاي فعال در نظام نوآوري

مثال:دفاتر ارتباط بين دانشگاه و صنعتواسط نوآوريدر نظام نوآوري کشور ما محسوب مي‌شوند.

معادل‌هاي مطرح‌شده:واسطۀ نوآوری، میانجی نوآوری، واسط نوآوری

29

technology broker

کارگزار فناوری

 

عاملي که از طريق ايجاد ارتباط ميان راه‌حل‌هاي موجود با بخش‌ها و فناوري‌هاي ديگر خلأهاي اطلاعاتي و دانشي را از بين مي‌برد

مثال:کارگزار فناورینقش تسهیل‌کننده در انتشار و انتقال ایده‌ها دارد.

وظیفه تسهیل انتشار و انتقال ایده‌ها بر عهدۀکارگزار فناوریاست.

معادل‌هاي مطرح‌شده:واسطۀ فناوری، کارگزار فناوری

30

innovation systems

نظام نوآوری

 

شبکه‌ای متشکل از نهادهای خصوصی و عمومی که فعالیت‌ها و تقابلات صورت‌گرفته در آن باعث شکل‌گیری و صادرات و اصلاح و انتشار فناوری‌های جدید می‌شود

مثال:نظام نوآورییک مفهوم اجتماعی است که بهینگی در آن کاربرد ندارد.

31

innovation survey

پیمایش نوآوری

 

اندازه گيري فعاليت‌هاي نوآورانه

مثال:پیمایش نوآوریاز الزامات سیاست‌گذاری علم و فناوری در سطح کشور است.

معادل‌هاي مطرح‌شده: مطالعات نوآوری، پیمایش نوآوری، بررسی نوآوری

32

 

technology identification

شناسایی فناوری

 

کسب آگاهی از طریق تهية فهرستي از فناوري و طبقه‌بندي آنها وممیزی فناوریو جمع‌آوری داده‌ها و فرایند پرورش اطلاعات و فناوري‌هایی که بواسطۀ توسعۀ فناوري و یا تغییرات بازار برای شرکت اهمیت دارند یا خواهند داشت

مثال:از راه‌هایشناسایی فناوريهای نوآيند، برگزاري همایش‌ها و دريافت بازخورد فروشندگان و نشريات با موضوع فناوري‌هاي مرتبط مي‌باشد.

معادل‌هاي مطرح‌شده در گروه:شناسایی فناوری، شناخت فناوری

33

technology selection   

انتخاب فناوری

 

تصمیم‌گیری دربارة انتخاب فناوری‌هایی که شرکت باید براي تطبیق فناوری‌ها با راهبردهای شركت و با توجه به سطح راهبرد کسب و کار مورد حمایت یا توسعه قرار دهد.

مثال:انتخاب فناوري‌هاي مناسب پايۀ توسعۀ محصولات آينده هر شرکت است.

34

technology acquisition

اکتساب فناوری

 

فرایندی که طی آن فناوری‌های برگزيده از طریق طیفی از روش‌های مختلف شامل خرید يا همکاری و مشارکت یا توسعه درونی کسب می شوند

مثال:اکتساب فناوریاز طریق انتقال یا خلق فناوری انجام می‌شود.

معادل‌هاي مطرح‌شده:اکتساب فناوری، کسب فناوری، فراگیری فناوری

35

technology alliance

اتحاد در فناوری

اتحاد سازمان های دخیل در توسعه نوآوری های فناورانه برای دستیابی به اهداف مشترکشان از طریق به اشتراک گذاشتن منابع و امکاناتی که هر یک در اختیار دارند.

 

36

technology implementation

پیاده‌سازی فناوری

 

تبديل فناوري کسب شده به فناوري مفيد و سودمند از طريق تغييراتي در طراحي فرايندهايي مانند آموزش كاركنان و تغييرات فرهنگي و بازسازي سازماني و نظام‌هاي پيشرفت و پاداش

مثال:پیاده‌سازی فناورینیازمند تطبیق فناوری با شرایط سازمان است.

معادل مطرح‌شده: به‌كارگيري فناوري

37

technologyprotection

حفاظت فناوری

 

جلوگیری از انتشار ناخواسته دانش و مهارت به‌کاررفته در محصولات و نظام‌های تولید از طریق ثبت اختراع و حفظ منابع انساني و اعطاي حق امتياز و مانند آنها براي اطمینان از اینکه مزایای حاصل از فناوری فقط در اختیار شرکت دارندهآنباشد

مثال:ثبت اختراعات موجبحفاظت فناوریمی‌شود.

معادل‌هاي مطرح‌شده:محافظتاز فناوری، حفاظت از فناوری، حفاظت فناوری

38

technology valuation

ارزش گذاری فناوری

 

برآورد ارزش یک فناوری به نحوی که مورد توافق طرفین دریافت کننده و واگذار کننده باشد و موجب انتقال فناوری شود.

39

absorptive capacity

ظرفيت جذب

 

توانايي سازمان در اكتساب و دروني‌سازي و به‌كارگيري دانش و فناوري دريافت‌شده از خارج سازمان

مثال: وجود واحدهاي تحقيق و توسعه موجب افزايشظرفيت جذبفناوري در صنايع خواهد شد.

40

technology license

 امتياز فناوري

 

مجوز استفاده از فناوري كه طي يك مبادله تجاري از سازماني به سازمان ديگر داده مي‌شود

مثال: اغلب صنايع دانش فني و توليدات خود را از خريد امتياز فناوريبه‌دست مي‌آورند.

41

technology licensing

تبادل امتياز فناوري

مبادلة تجاري  امتياز فناوري

42

technology licensing in

دريافت امتياز فناوري

خريد مجوز بهره‌برداري فناوري از سازماني كه مالك آن است

43

technology licensing out

واگذاري امتياز فناوري

فروش مجوز بهره‌برداري فناوري به متقاضي آن

44

technological capability

توانمندي فناورانه

ميزاني از تسلط بر فناوري از بهره‌برداري صرف تا خلق آن

مثال:توانمنديهاي فناورانهمبتني بر عواملي مانند آموزش و تحقيق و توسعه و انتقال فناوري است.

45

technology adoption

syn.adoption of technology

پذيرش فناوري

فرايند اخذ تا پياده‌سازي فناوري جديد

مثال:پذيرش فناوريمستلزم ايجاد جريان دانش از منبع به گيرنده آن است.

46

technology accumulation

انباشت فناوري

 

افزايش تدريجي توانمنديهاي فناورانه

مثال: توجه به مديريت دانش در سازمان انباشت فناوري را تسهيل مي‌كند.

47

technology auditing

ممیزی فناوری

 

تجزیه و تحلیل دارایی‌های فناورانۀ بنگاه

مثال: برای تعیین جایگاه رقابتی بنگاهممیزی فناوریآن ضروری است.

48

 

technology assessment

abbr.TA

ارزیابی فناوری

 

فرایندی علمی و تعاملی و ارتباطی که به بررسی اثرات اقتصادی و فنی و پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی فناوری می‌پردازد و می‌تواند منجر به تنظیم نحوۀ مواجهة جامعه با فناوری شود

مثال:ارزیابی فناوریبخشی از اطلاعات لازم برای سیاستگذاری فناوری را فراهم می‌کند.

معادل‌های مطرح‌شده: ارزیابی فناوری، ارزش‌یابی فناوری

49

technology evaluation

ارزش‌یابی فناوری

 

بررسی قابلیت‌ها و تاثیرات ايجادشده از ظهور و به‌کارگیری یک فناوری

مثال:ارزش‌یابی فناورییک بنگاه، پیش‌شرط ضروری برنامه‌ریزی راهبردی فناوری برای آن بنگاه است.

معادل‌های مطرح‌شده: ارزش‌یابی فناوری، ارزیابی فناوری، سنجش فناوری

50

technology roadmap

ره‌نگاشت فناوری

 

ترسیم مسیر و زمان‌بندی دستیابی به اهداف تجاری سازمان از طریق توسعه و به‌کارگیری فناوری

مثال:ره‌نگاشت فناوری، چهارچوبی برای همسوسازی عناصر راهبردی مختلف به منظور رسیدن به اهداف سازمان است.

معادل‌های مطرح‌شده: ره‌نگاشت فناوری، نقشۀ‌راه فناوری

51

critical technology

فناوری حیاتی

 

نوعي فناوری که برای امنیت و رفاه جامعه در سطح ملی و انجام موفقیت‌آمیز عملیات در سطح سازمانی کاملاً ضروری است

مثال: تعیینفناوری‌های حیاتی، روشی برای اولویت‌گذاری فناوري در بنگاه‌ها و کشورها است.

معادل‌های مطرح شده: فناوری حیاتی، فناوری کلیدی، فناوری بحرانی

52

technology monitoring

پایش فناوری

 

شناسایی و رهگیری پیشرفت‌های فناوری برای حفظ جایگاه رقابتی

مثال: متخصصان ایرانی مقیم خارج از کشور می‌توانند به عنوان دیده‌بانان علم و فناوری بهپایش فناوریبپردازند.

معادل‌های مطرح‌شده: دیده‌بانی فناوری، پایش فناوری، رصد فناوری

53

technology spillover, spillovers

سرریز فناوری

انتقال غیر رسیمی و غیر تجاری و ناخواسته دانش یا فناوری از سازمان یا کشوری به سازمان یا کشور دیگر

 

54

technology license

امتیاز فناوری

مجوز بهره برداری از یک فناوری که سازمانی در طی یک مبادله تجاری و تحت شرایطی در اختیار به سازمان دیگر می گذارد.

55

patent

 ثبت اختراع، گواهی نامه ثبت اختراع

به ثبت رساندن هر نوع اختراع در اداره ثبت اختراع

سندی که بر اساس آن به مخترع یا در اختیاردارنده و مدعی اختراع حق انحصاری بهره برداری از آن اختراع برای مدت معینی اعطا می شود.

مثال: آمار سندهاي ثبت اختراع از نشانگرهاي مرسوم توسعة فناوري در كشورهاي مختلف است.

56

patent office

اداره ثبت اختراع

 

سازماني دولتي يا ميان‌دولتي كه حق ثبت اختراع را در اختيار دارد و با تقاضانامة ثبت اختراعي كه داراي ويژگي ثبت‌پذيري باشد موافقت و در غير اينصورت مخالفت مي‌كند

مثال:اداره ثبت اختراعدر ايران زيرنظر (وابسته به) قوة قضائيه است.

57

patent application

تقاضانامة ثبت اختراع

 

درخواستي كه به اداره ثبت اختراع ارائه مي‌شود تا حق انحصاري ثبت اختراع به مخترع آن داده شود

مثال:تقاضانامة ثبت اختراعشامل شرح اختراع و مجموعه‌اي از اطلاعات شناسنامه‌اي آن است.

58

patent attorney

وكيل ثبت اختراع

 

وكيلي (شخصي حقيقي يا حقوقي) كه از طرف مخترع تقاضانامة ثبت اختراع را تهيه و پيگيري مي‌كند و وكيل او در دادرسي‌هاي قانوني است

مثال: آشناييوكيل ثبت اختراعبا مباني فني آن اختراع ضروري است.

59

patent agent

نمايندة ثبت اختراع

 

شخصي حقيقي يا حقوقي كه به نمايندگي از طرف مخترع تقاضانامة ثبت اختراع را تهيه و پيگيري مي‌كند اما نمايندة مخترع در دادرسي‌هاي قانوني نيست

مثال:نمايندة ثبت اختراعگواهي وكالت ندارد.

60

patentability

ثبت‌پذيري اختراع

 

قابليت يك اختراع در احراز شرايط لازم براي ثبت

مثال: از مهم‌ترين الزاماتثبت‌پذيري اختراعتازگي آن است.

61 technology life cycle چرخه عمر فناوری مجموعه تغییرات متوالی و مستمر یک فناوری از مرحله شکل گیری تا مراحل اوج و منسوخ شدن آن
62 technology obsolescence منسوخ شدگی فناوری از رده خارج شدن یک فناوری در پی ورود یک فناوری بهتر
63 technological competency شایستگی فناورانه قابلیت فناورانه یک سازمان در ارتقای جایگاه رقابتی خود
64 core competency شایستگی محوری خصوصیت یگانه ای که به سادگی قابل تقلید نیست و برای سازمان در طیف گسترده ای از محصولات مزیت رقابتی ایجاد می کند.
65 low technology فناوری پایین سطح، فناوری پایین فناوری ای ساده و غیر خودکار یا نیمه خودکار و تامین کننده نیازهای اساسی که در بسیاری از صنایع کاربرد دارد و متکی بر نیروی انسانی کم مهارت است.
66 medium technology فناوری میان سطح، فناوری میانه فناوری ای که بین فناوری بالا سطح و فناوری پایین سطح قرار می گیرد.
67

new technology-based firm

abbr.NTBF

شرکت نو فناوری بنیاد شرکتی مستقل و با سابقه کم که فعالیت آن مبتنی بر نوآوری فناورانه و  مخاطره آمیز است.
68 dominant design طرح غالب طرحی از یک محصول که بازار آن را پذیرفته است و عمده رقبا مجبورند آن را نمونه معیار آن محصول در نظر بگیرند
69 complementary assets دارایی های تکمیلی دارایی ها یا زیرساخت ها یا قابلیت هایی که برای حمایت از تجاری سازی و بازاریابی موفق یک نوآوری علاوه بر سرمایه گذاری اولیه لازم است.
70 imitation تقلید رفتاری آگاهانه برای همانندسازی فرایند تولید فناوری
71 appropriability صیانت پذیری امکان حفاظت از یک نوآوری در برابر سودجویی
72 peer review ارزیابی همتایان بررسی و ارزشیابی تخصصی یک فعالیت یا اثر خلاق از سوی متخصصان همان حوزه
73 stage-gate process فرایند مرحله-گذر نوعی فرایند چند مرحله ای از پیش تعریف شده با خروجی سنجش پذیر و مشخص که پیشروی موفق طرح را از مرحله ای به مرحله دیگر تضمین می کند.
 
 

کلیه حقوق این وب سایت برای انجمن مدیریت فناوری ایران محفوظ است.